Adıyaman Gölbaşı Gölü, yalnızca doğal güzellikleriyle değil, aynı zamanda derin kökleri olan efsaneleriyle de dikkat çekmektedir. Bu efsaneler, bölge halkının kültürel mirasını yansıtarak, gölün mistik atmosferine anlam katmaktadır. Gölbaşı'nın etrafında şekillenen bu hikayeler, yüzyıllar boyunca kuşaktan kuşağa aktarılmış ve bölgeye özgü bir kimlik kazandırmıştır. Efsaneler, gölün sırlarını ve tarihini merak edenler için büyüleyici bir kapı aralamaktadır.

Adıyaman Gölbaşı Gölü ile ilgili iki efsane bulunmaktadır:

1. Su Kaynağı Efsanesi: Efsaneye göre, eski zamanlarda Gölbaşı'nda bir köy bulunmaktadır. Köydeki su kıtlığı nedeniyle zor günler geçiren halk, su ihtiyacını karşılamak için çaba sarf eder. Bir gün, genç bir kız ormanda kaybolup bir su kaynağı bulur. Bu suyun büyülü olduğunu fark eden kız, köyü suyla buluşturmak ister ancak suyun sadece bir kez alınabileceğini, daha fazla alınırsa kaynağın yok olacağını öğrenir. Bu durumu köy halkıyla paylaşmayan kız, uzun süre susuz kalınmasına neden olur. Zamanla, su kaynağının büyülü gücü göle dönüşür ve Gölbaşı Gölü ortaya çıkar.
2. Gölkız Efsanesi: Bu efsaneye göre, gölde yaşayan ve "Gölkız" olarak adlandırılan bir balık kız bulunmaktadır. Bir çoban, Gölkız'ın sesine aşık olur ve onu kurtarmak için göle girer ancak boğulur. Gölkız, rüzgarlı günlerde dalgalara tutunarak kıyıları izler.

Bu efsaneler, yerel halk arasında nesilden nesile aktarılmıştır.