Alanya Kalesi, tarihi boyunca birçok medeniyetin izlerini taşıyan etkileyici bir yapıdır. İnşası, farklı dönemlerin mimari teknikleri ve kültürel etkileri ile şekillenmiştir. Helenistik dönemden günümüze kadar uzanan süreçte, kalenin yapımında ve genişletilmesinde yerel ve yabancı ustaların bilgi birikimi önemli bir rol oynamıştır. Her bir dönem, kalenin mimari yapısına ve işlevine farklı katkılarda bulunmuş, bu da kalesinin günümüzdeki karmaşık yapısını oluşturmuştur.

Alanya Kalesi'nin yapım süreci şu şekilde özetlenebilir:

• Helenistik Dönem: Orta Kale'deki iri blok taşlı ve harçlı sur duvarı, M.Ö. 2. yüzyılda Diototos Tryphon döneminde inşa edilmiştir.
• Roma Dönemi: M.Ö. 65 yılında Romalı Pompeius'un zaferiyle korsan egemenliği sona ermiş, şehir surları genişletilmiş ve yeni binalar eklenmiştir.
• Bizans Dönemi: Kalonoros adıyla anılan Alanya, Akdeniz'in en işlek limanlarından biri olmuştur.
• Anadolu Selçuklu Dönemi: 1221 yılında Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alaaddin Keykubat tarafından teslim alınmış, kale ve şehir "Alaiye" olarak adlandırılmış, surlar sağlamlaştırılmış ve yeni surlar, sarnıçlar, Tersane, Kızılkule ve Tophane gibi yapılar inşa edilmiştir.
• Osmanlı Dönemi: Süleymaniye Camii, bedesten, arasta ve geleneksel Alanya evleri bu dönemde eklenmiştir.

Alanya Kalesi, Helenistik, Roma, Bizans, Selçuklu ve Osmanlı uygarlıklarına ev sahipliği yapmıştır.