Ahmet Yesevi, Türk tasavvuf edebiyatının önemli isimlerinden biri olarak, derin düşünceleri ve öğütleriyle tanınmaktadır. "Deme"leri, onun felsefi ve ahlaki görüşlerini ortaya koyan özlü ifadeler olarak dikkat çeker. Bu eserlerinde, insanlığa yönelik evrensel değerleri, ahlak anlayışını ve tasavvufun inceliklerini dile getirmiştir. Yesevi'nin sözleri, hem dönemi için hem de günümüz için geçerliliğini koruyan derin anlamlar taşır.

Ahmet Yesevi'nin "deme"lerine örnek olarak aşağıdaki dizeler verilebilir:

• "Gerçek alim yastığını taştan kıldı / Anladığı şeyi aleme dedi / Kendini bildi ise Hak'kı bildi / Hüda'dan korktu ve insafa geldi".
• "Sünnet imiş, kafir de olsa, incitme sen / Hüda bizardır katı yürekli gönül incitenden / Allah şahit, öyle kula hazırdır Siccin / Bilginlerden duyup bu sözü söyledim işte".
• "Nerede görsen gönlü kırık, merhem ol sen / Öyle mazlum yolda kalsa hemdem ol sen / Mahşer günü dergahına mahrem ol sen / Ben-sen diyen kimselerden geçtim işte".
• "Altmış üçte yere girdim, işte bunu bil / Mustafa'ya ümmet olsam, maksadım bu il".

Ahmet Yesevi'nin "Divan-ı Hikmet" adlı eserinde yer alan bu dizeler, onun tasavvufi düşüncelerini ve ahlaki öğütlerini yansıtır.