Anavarza Ören Yeri, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmış zengin bir geçmişe sahiptir. Helenistik Dönem ile başlayan yerleşim tarihi, Roma İmparatorluğu döneminde önemli bir gelişim süreci geçirmiştir. Şehir, mimarisi ve kültürel yapısıyla antik dönemlerin izlerini günümüze taşırken, Bizans döneminde de stratejik bir merkez olmuştur. Farklı kültürlerin etkileşimiyle şekillenen Anavarza, günümüzde hala arkeolojik kazılar ve restorasyon çalışmaları ile tarihini gün yüzüne çıkarmaktadır.

Anavarza Ören Yeri'nin tarihi hakkında şu bilgiler verilebilir:

• İlk Yerleşim Tarihi: Anavarza'ya insanların ilk yerleşme tarihi tam olarak bilinmese de kentle ilgili bilgiler, ilk kez Helenistik Dönem'de ortaya çıkar.
• Roma Dönemi: MÖ 19 yılında Roma İmparatoru Augustus'un ziyareti sırasında kent yeniden planlanmış ve adı "Kaisareia" olarak değiştirilmiştir. İmparator Septimius Severus, Anavarza'yı "neokoros" ve "metropolis" unvanlarıyla ödüllendirmiştir. Bu dönemde, üç kemerli zafer takı, çift şeritli sütunlu cadde, tiyatro, stadyum, tapınaklar, meclis binası ve nekropol gibi anıtsal yapılar inşa edilmiştir.
• Bizans ve Sonrası: 408 yılında Kilikya Başkenti unvanını alan kent, Bizans Dönemi'nde de önemini korumuştur. Daha sonra Ermeni, Abbasi, Selçuklu, Ramazanoğulları ve Osmanlı kültürlerine ev sahipliği yapmıştır.
• Kazı Çalışmaları: 2012 yılında, Adana Arkeoloji Müzesi Müdürlüğü Başkanlığı'nda ve Çukurova Üniversitesi bilimsel danışmanlığında kazı çalışmalarına başlanmıştır.
• UNESCO Listesi: 2014 yılında UNESCO Dünya Kültür Mirası Geçici Listesi'ne dahil edilmiştir.